سیر مطالعاتی چیست ؟ چگونه می توانم یک برنامه مطالعاتی موفق ، برای مطالعه آثار شهید مطهری داشته باشم ؟ پاسخ این سوال همان هدفی است که تمام طرح نسیم مطهر به دنبال تحقق بخشیدن به آن است . مهمترین چیزى كه در یك برنامه مطالعاتى وجود دارد انگیزه و اشتیاق درونى است...هدف در مرحله اوّل، یك دوره مطالعه سریع است ...توصیه مىشود همیشه با یك مداد، زیر جملات ناب و نكات جالب خط بكشیم ..
چرا آثار شهید مطهری (ره) را بخوانیم:
رای این که نردبان اندیشه خود را در جاى محكمى قرار دهیم ، بهترین زیر بناى فكرى آن است كه مقام معظم رهبرى (دام ظلّه الوارف) در مورد آن فرمودهاند: آن چیزى كه ما مىتوانیم بگوییم این است كه: «مبناى فكرى انقلاب» تفكّرات شهید مطهرى است و لا غیر...
الف) نظر اسلام در مورد زن چیست؟ بالأخره روش تربیت اسلامى بر چه اصولى تكیه دارد؟ عقیده ما در مورد جهان آخرت چگونه باید باشد؟ اینها و صدها سؤال دیگر ذهن بسیارى از ما را مشغول كرده است و براى یافتن جواب، یا مرجعى براى پاسخگویى پیدا نمىكنیم یا با جوابهاى متفاوت و متضادّ روبرو مىشویم و یا اگر كمر همّت مىبندیم تا با مراجعه به منابع اصیل معارف اسلامى جواب خود را بیابیم، در پیمودن راه دشوارى كه براى جداكردن حقّ از باطل و سخن مستند از دروغ و كتاب صحیح از تحریف شده و كلام واقعى از تقیّه و نقل صادقانه از مغرضانه و... وجود دارد درمانده مىشویم. بهتر آن است كه پاسخ تمام پرسشهاى خود را در میان آثار شخصیتى جستجو كنیم كه مراحل دشوار تاریخ، ادبیات، منطق، فلسفه، فقه، اصول، رجال، كلام، تفسیر و عرفان را با موفقیّت كم نظیرى پیمود و روح مطهّرش كه معطّر به ولایت واقعى معصومین بود، ذهن جوّال و استعداد خارق العادهاش را یارى نمود تا عصاره آن معارف را در قالب كلمات سادهاى بریزد و معجزهآسا تصویر جامعالاطرافى از آموزههاى اسلام را آماده استفاده مشتاقان نماید.
این است كه مقام معظّم رهبرى (دام ظلّه) مىفرمایند: امروز جوانان ما، دانشجویان ما، معلّمان ما، كارگران ما اگر مىخواهند در زمینه افكار اسلامى عمق پیدا كنند و پاسخ سؤالات خود را پیدا نمایند باید به كتابهاى شهید مطهرى مراجعه كنند.
ب) همه ما مىدانیم كه براى ساختن یك بناى محكم و پایدار، قبل از آن كه مصالح خوب و با كیفیّتى را به كار گیریم نیازمند یك نقشه دقیق و معقول هستیم تا بر اساس آن، پایه و شالوده محكمى ایجاد و نصب ستونها و بالابردن دیوارها آغاز شود. كسانى كه در وادى تفكّر قدمى برداشتهاند این حقیقت مهمّ را دریافتهاند كه اگر انسان پایههاى تفكّر خویش را بر اساس اصول قطعى و خدشهناپذیرى استوار نكرده باشد دیر یا زود در برابر امواج سهمگین سؤال و شبهه، نه تنها توان مقاومت و پاسخگویى ندارد بلكه در دانستههاى قبلى خویش نیز تردید مىكند و سرانجام خسته و ناامید، با حسرت فرصتهاى از دست رفته در انتظار آینده مبهم و بىثمر خویش مىنشیند. درست مانند كسى كه بهترین مصالح ساختمانى را در زمینى سست و شنى به كار مىبرد و با كوچكترین لرزه جز تلّى از خاك و سنگ بىمصرف در برابر خود نمىبیند.
براى فرار از این عاقبت شومِ فكرى، باید ابتدا اصول قطعى و محكمى را بپذیریم و آنگاه قدم به قدم در مسیر علم و دانش گام برداشته، با استدلال مناسب به استقبال مسائل مختلف برویم. البته این توهّم پیش نیاید كه قرار است مقلّد بى چون و چراى افكار و نظرات شهید مطهرى باشیم، زیرا به جز كلامى كه متّصل به سرچشمه وحى است، هرچه باشد در تضارب افكار عرصههاى علمى دستخوش تحوّل و تكامل مىگردد. بلکه غرض آن است كه نردبان اندیشه خود را در جاى محكمى قرار دهیم و بهترین زیر بناى فكرى آن است كه مقام معظم رهبرى (دام ظلّه) در مورد آن فرمودهاند: آن چیزى كه ما مىتوانیم بگوییم این است كه: «مبناى فكرى انقلاب» تفكّرات شهید مطهرى است و لا غیر.
ج) هر یك از ما معمولاً جاى خالى مطالب سودمند، جذّاب، روان و متنوّع را در مطالعات خود احساس مىكنیم. نیازى كه بسیارى از ما داریم معرّفى منابع مناسبى براى گسترش مطالعه و كسب اطّلاعات عمومى و اسلامى بیشتر و كارآمد است. (البتّه این درخواست و احساس نیاز معمولاً در هیاهوى زندگى امروزى و یكنواختى كشنده آن گم مىشود ولى در خلوت تنهایى خود متوجّه این نقص بزرگ مىشویم.)
مجموعه كتابهاى شهید مطهرى قدس سره به عنوان كتابخانه نسبتاً جامعى از علوم اسلامى منبع مناسبى براى بالا بردن سطح آگاهىها و پركردن اوقات فراغت همه ماست. حضرت امام خمینىقدس سره در سومین سالگرد شهادت استاد فرمودند: «آثارى كه از او هست بىاستثنا همه خوب است و من كس دیگرى را سراغ ندارم كه بتوانم بگویم بىاستثنا آثارش خوب است، ایشان بىاستثنا آثارش خوب است.»
د) یكى از مشكلاتى كه هنگام بررسى افكار بروز مىكند رعایت نكردن نظم منطق پاسخ گویى است. به عنوان مثال گفتگوى یك كارمند با ارباب رجوع را در نظر بگیرید كه هیچكدام متوجّه تقاضاى طرف مقابل نمىشود و بدون توجّه به سخنان او با حرارت و عصبانیّت بر گفته خود پافشارى مىكند؛ یا جوانى كه با قصد شركت فعّال در جمع دوستانش، مطالب و شواهد مختلفى را با هیجان تعریف مىكند ولى متأسّفانه به علّت ناآشنایى با «منطق گفتار» هم خود ناراحت و سرخورده مىشود و هم دوستانش او را به پراكندهگویى و عدم جذابیّت متّهم مىكنند.
همه ما در ارتباط با دیگران نیازمند شیوهاى علمى و كارآمد براى رعایت نظم و منطق پاسخ گویى هستیم و كسانى كه اندك آشنایى با ادبیّات شهید مطهرى قدس سره دارند مىدانند كه كتابهاى ایشان روشى بدیع و مفید را در فهم مسائل و چگونگى پاسخگویى، آموزش مىدهد. حضرت امام خمینى قدس سره در دومین سالگرد شهادت ایشان فرمودند: «او با قلمى روان و فكرى توانا در تحلیل مسائل اسلامى و توضیح حقایق فلسفى با زبان مردم و بى قلق و اضطراب به تعلیم و تربیت جامعه پرداخت. آثار قلم و زبان او بى استثنا آموزنده و روانبخش است.»
خلاصه این كه مجموعه كتابهاى شهید مطهرى قدس سره از هر زاویهاى كه مورد بررسى قرار گیرد بى نظیر و مطالعه آنها بسیار مفید و ضرورى است.
معرفی سیر مطالعاتی و 12 نکته بسیار مهم در مطالعه آثار شهید مطهری(ره):
1) تشكیل گروه:
یكى از اركان مهمّ در یك برنامه مطالعاتى «گروه همراه» است. اهمّیت دوستى و رفاقت بر كسى پوشیده نیست و رقابت سالم و مشاركت فعّال و تشویق متقابلى كه میان اعضاى یك گروه مطالعاتى ایجاد مىشود، به اندازهاى پرفایده است كه حتّى در مواردى كه انگیزه درونى فرد رو به سردى گراید، اطرافیان خیرخواه نخواهند گذاشت كه او از ادامه مسیر باز ماند. بهتر است اعضای گروه، دارای جهات مشتركی باشند از قبیل: سن، تحصیلات، محل سكونت، محل كار یا استراحت و غیره تا تشكیل جلسات گروه با سهولت و فایده بیشتری همراه باشد.
یكی از بهترین نكات كار جمعی، ایجاد یك ضمانت اجرا برای استمرار برنامه و التزام افراد به مطالعه و حضور در جلسات است. بهتر است دوستانی كه با تنبلی و بی میلی در برنامه شركت می كنند، ابتدا مورد توجّه، جذب و تشویق سایر اعضا قرار گرفته، افقهای روشن و فوائد فراوان طرح به آنان گوشزد شود و اگر این رفتار مؤثر نبود به صورتی محترمانه از آنان عذر خواهی شود تا یكدستی و نشاط دیگر اعضا لطمه نبیند.
مناسب است مسئول گروه، علاوه بر حضور فعال در برنامه مطالعاتی، به فكر عوامل افزایش انگیزه اعضا و كیفیت طرح نیز باشد و راههای متفاوت را به مشورت و اجرا بگذارد تا بهترین و مؤثرترین برنامه های جنبی را برای گروه خود پیدا كند. البته همیشه باید درصد قابل توجهی را به احتمالات پیش بینی نشده و شكستهای غیر منتظره اختصاص دهیم تا در مواجهه با ناملایمات دلسرد و مأیوس نشویم.
2) مطالعه:
الف) انگیزه و اراده:
مهمترین چیزى كه در یك برنامه مطالعاتى وجود دارد انگیزه و اشتیاق درونى است؛ انگیزهاى كه با بودنش همه مشكلات و كاستىها ناچیز مىنماید و با نبودش كوچكترین بهانه و دستانداز موجب توقّف برنامه و عدم پیشرفت مىگردد. بنابراین ابتدا باید با توجّه به نكات مطرح شده به ضرورت مطالعه آثار شهید مطهرىقدس سره ایمان داشته باشیم و اوّلین هدف ما به پایان رساندن دور اوّل مطالعه این كتب باشد.
ب) روش مطالعه:
در مورد روش مطالعه كتب و منابع فراوانی موجود است. بنابراین فقط به یك جهت ویژه در مطالعه آثار شهید مطهری (ره) اشاره می كنیم و آن «عمق مطالعه» است. لازم است اعضای طرح، با در نظر گرفتن سطح علمی، فرصت و هدف خود، عمق مطالعه را نیز تنظیم كنند. مقام معظم رهبری (دام ظله) می فرمایند: « اگر كسی فقط همین آثار ایشان را یک دور با دقت بخواند این کافی است که او را به یك سطح راقی (عالی و بلند) از معارف اسلامی برساند.»
اما ممكن است برخی افراد شركت كننده در طرح، نتوانند یا نخواهند آشنایی عمیقی پیدا كنند؛ پیشنهاد میشود این دوستان، هدف خود را اتمام یك دور مطالعة عبوری و روزنامه وار قرار دهند تا حداقل دریافت نسبتاً صحیحی از ساختار كلی معارف اسلامی پیدا كنند و به یاری خدا و با علاقه ای كه پیدا میكنند، دور دوم مطالعات خود را از نظر كیفیت و كمیت گسترش دهند.
ج) مطالعه روزنامهاى:
از آن جا كه هدف در مرحله اوّل، یك دوره مطالعه سریع است نباید از فراموشى برخى از مطالب یا حلّ نشدن همه نكات كتاب هراس داشته باشیم. روال كتابهاى شهید مطهرىقدس سره به گونهاى است كه كتابهاى بعدى، بسیارى از نكات مهمّ و كلیدى كتابهاى قبل را تكرار و تكمیل كرده، اكثر شبهات و نكات مبهم آنها را حل مىنمایند.
د) بهترین استفاده از كمترین فرصتها:
با توجه به حجم مناسب كتابهاى استاد مطهرىقدس سره، بهتر است همیشه كتابى را همراه خود داشته باشیم تا در صورت امكان از فرصتهاى كوتاه بیشترین استفاده را ببریم. توصیه مىشود همیشه با یك مداد، زیر جملات ناب و نكات جالب خط بكشیم و همچنین سؤالات و اشكالاتى را كه به نظرمان مىرسد علامت زده، در فرصت مناسب دنبال جواب باشیم.
3) سیرمطالعاتی:
الف) استمرار و پایدارى:
یكى از آفتهایى كه در بعضى افراد به چشم مىخورد آن است كه احساس مىكنند از همان ابتدا باید تمام جزئیات مسیر آینده برایشان مشخص شده باشد و الاّ، پاى در راه نمىگذارند. چنین افرادى مانند قطارى هستند كه براى حركت، منتظر مىماند تا تمام چراغهایى كه در راه طولانى پیش رویش قرار دارند سبز شوند تا او آهسته حركت كند. این قطار نه تنها به منزل نمىرسد بلكه محال است از جاى خود تكان بخورد. شخص موفّق آن است كه وقتى به اصل این برنامه و ضرورت یك دوره مرور آثار شهید مطهرىقدس سره ایمان داشت با امید به خداى متعال، مطالعه را از بخشهاى پایه و مقدّماتى مثل سیره معصومین و گفتارها آغاز كند و با جدیت ادامه دهد؛ مسلّماً پس از مطالعه چند كتاب نخست، هم شوق و علاقه او افزایش مىیابد و هم مىتواند با شناختى كه از خود و گروه همراهش دارد و مشورتى كه با صاحبنظران مىكند، ادامه مسیر را طىّ كند.
ب) ترتیب مناسب:
اگر مطالعه آثار شهید مطهرىقدس سره با روال مناسبى اجرا نشود ممكن است عدم آشنایى با مطالب مقدّماتى و پرداختن به بحثهاى سنگینتر نه تنها فایده مورد نظر را نبخشد بلكه شبهات فكرى ایجاد شده و سنگینى ناگهانىِ مطالب، موجبِ زدگى از كتب اسلامى و ایجاد تصوّر منفى شود. بنابراین لازم است با توجّه به ویژگیهاى خود و گروه مطالعاتىمان برنامه و سیر مناسبى را با نظر كارشناسان انتخاب كرده با امید به خدا تا آخر مسیر را طىّ كنیم.
الف) بخش سیره معصومین و بزرگان
شامل كتابهاى:
1- داستان راستان
2- سیرى در سیره نبوى(ص)
3- سیرى در سیره ائمّه اطهار علیهم السلام
4- جاذبه و دافعه علىعلیه السلام
5- حماسه حسینى
6- سیرى در نهج البلاغه
7- پیامبر امّى
ب) بخش گفتارها
شامل كتابهاى:
8- ده گفتار
9- پانزده گفتار
10- بیست گفتار
11- حكمتها و اندرزها
پ) بخش انسانشناسى
شامل كتابهاى:
12- ولاءها و ولایتها
13- امدادهاى غیبى در زندگى بشر
14- تكامل اجتماعى انسان، 15- نبرد حقّ و باطل، 16- فطرت)
ت) بخش اخلاقى تربیتى
شامل كتابهاى:
17- آزادى معنوى
18- تعلیم و تربیت در اسلام
19- انسان كامل
20- عرفان حافظ
21- فلسفه اخلاق
ث) بخش زنان
شامل كتابهاى:
22- نظام حقوق زن در اسلام
23- مسأله حجاب
24- پاسخهاى استاد
25- اخلاق جنسی
ج) بخش سیاسى اجتماعى
شامل كتابهاى:
26- اسلام و نیازهاى زمان
27- احیاى تفكر اسلامى
28- جهاد
29- قیام و انقلاب مهدىعلیه السلام
30- پیرامون جمهورى اسلامى
31- پیرامون انقلاب اسلامی
چ) بخش تاریخ
شامل كتابهاى:
32- نهضتهاى اسلامى در صد ساله اخیر
33- خدمات متقابل اسلام و ایران
34- فلسفه تاریخ
ح) بخش جهان بینى:
35- شامل 6 جلد مقدمهاى بر جهان بینى اسلامى كه مقام معظم رهبرى (دام ظله) در مورد آنها فرمودهاند: اعتقاد من این است كه طلاّب باید كتابهاى جهان بینى شهید مطهرى را مباحثه كنند.
خ) بخش اصول عقاید
شامل كتابهاى:
36- توحید
37- عدل الهى
38- نبوت
39- ختم نبوت
40- خاتمیت
41- امامت و رهبرى
42- انسان و سرنوشت
43- معاد
44- علل گرایش به مادیگری
د) بخش تفسیر
45- شامل دوره 14 جلدى آشنایى با قرآن
ذ) بخش اقتصاد
شامل كتابهاى:
46- مسأله ربا و بانك
47- مسأله بیمه
48- نظرى به نظام اقتصادى اسلام
ر) بخش آشنایى با علوم اسلامى
شامل كلیات:
49- منطق و فلسفه
50- فقه و اصول فقه
51- كلام، عرفان و حكمت عملی
ز) بخش فلسفه
شامل كتابهاى:
52- اصول فلسفه و روش رئالیسم
53- شرح منظومه
54- مقالات فلسفى
55- درسهاى اسفار
56- مسأله شناخت
57- نقدى بر ماركسیسم
سیرهاى مطالعاتى مختلفى از سوى مراكز متعدّد ارائه شده است؛ ولى باید در نظر داشته باشیم كه هیچ یك درصدد نفى كردن و بىفایده دانستن برنامههاى دیگر نیستند. هدف همه كسانى كه در این مسیر تلاش مىكنند آن است كه عدّهاى از علاقمندان را به سوى كمال راهنمایى نمایند و همان گونه كه اشاره شد انگیزه و احساس نیاز درونى مهمترین عامل پیشرفت شما خواهد بود.
یكى از بهترین شیوههاى این برنامه كه امروزه مورد توجّه قرار گرفته، سیر مطالعاتى «آسان به مشكل» است. ما سعى نمودهایم ضمن دستهبندى آثار شهید مطهرى قدس سره به چند بخش، شیوه فوق را نیز رعایت نموده باشیم.
4) مباحثه:
مباحثه یكى از روشهاى اختصاصى حوزههاى علمیّه است که فوائد مهمی دارد از جمله:
فهم دقیق نکات درس، تمرین فنّ بیان و تقویت سخنوری، افزایش روابط صمیمانه بین اعضا و غیره. برای بهتر انجام شدن مباحثه بهتر است این موارد رعایت شود:
1) تعداد افراد حداقل 2 و حداکثر 4 نفر باشد.
2) همه افراد گروه مباحثه، موظّف و مقیّد به آماده کردن کامل مطالب و بیان درس باشند.
3) بهتر است مباحثه خود را با ذکر آیه یا حدیثی کوتاه مزیّن کنیم.
4) هر جلسه یک نفر به قید قرعه جهت بیان مطالب انتخاب می شود؛ اما سایر افراد با دقت کامل، گفته های او را کنترل و شبهات او را برطرف می کنند.
5) بهتر است شخص بیان کننده، کتاب را بسته، ازحافظه یا خلاصه نویسی های خود استفاده کند.
6) در مواردی که متن درسی، پیچیدگی و اهمیت خاصی داشته باشد، لازم است در پایان مباحثه، عبارت کتاب نیز با دقّت خوانده و توضیح داده شود. البته در اکثر آثار شهید مطهری این مطلب پیش نمی آید.
تذكر این نكته نیز ضروری است كه مباحثه معمول در حوزه های علمیه، عمق و كیفیت زیادی دارد و یكی از اهداف آن، موشكافی و دقت در ریزترین نكات متن مورد نظر است. اما در طرح مطالعاتی آثار شهید مطهری نمی توانیم چنین دقتی را به كار بگیریم زیرا در این صورت، مباحثه هر كتاب ممكن است چندین ماه به طول بینجامد.
البته چنانکه گذشت، حلّ سؤالات و شبهاتی كه برای افراد پیش میآید نیز از مهمترین فوائد مباحثه است و در صورت باقی ماندن سؤالات، ضمن استمرار مطالعه و مباحثه، در فرصتهای مقتضی از افراد آگاه كمك گرفته می شود.
5) تحلیل:
ممكن است در شرایطی خاص، و با در نظر گرفتن نكات سابق، برخی از افراد توانایی و تمایل به بحث و تحلیل مفصل در مورد مطالب مطرح شده در كتب شهید مطهری را داشته باشند. این روش برای همه اعضا توصیه نمیشود اما در صورت فراهم بودن شرائط لازم، و از دست نرفتن هدف كلی (یعنی اتمام یك دور مطالعه كتب عمومی سیر) در نوع خود مفید و پر بركت است. البته این برنامه برای دور دوم طرح ضروری و لازم است؛ چرا كه با آشنایی نسبتاً خوبی كه اعضا با مجموعه معارف اسلامی پیدا كرده اند، می توانند به صورت مستند و مستدل در اطراف هر موضوعی بحث و تحلیل قابل قبولی انجام دهند.
6) خلاصه نویسی:
مقام معظم رهبری دام ظله العالی می فرمایند: «اگر بنده می خواستم برنامه حوزه علمیه را تدوین كنم یكی از برنامهها را این قرار میدادم كه طلاب ، كتب شهید مطهری را بخوانند ، خلاصه نویسی كنندو امتحان دهند».
به تجربه ثابت شده است كه خلاصه نویسی تأثیر زیادی در عمق و دقت مطالعه دارد و بسیاری از نكات مهمی كه در حال مطاله از نظر دور میماند و همچنین ساختار كلی مباحث مطرح شده را برای ما روشن میسازد . البته دانستن این نكته نیز ضروری است كه در مورد آثار شهید مطهری كه بسیاری از آنها در قالب سخنرانی بوده، ممكن است بتوانیم مطالب یك فصل را در نیم صفحه خلاصه كنیم، اما حجم قابل توجهی از مقدمه چینی ها، مثالها، شواهد، داستانها و توضیحاتی كه برای فهم دقیق مطالب ضروری است از دست می رود. به بیان دیگر با اطمینان می توان گفت كه شخص خلاصه كننده علاوه بر مطالعة اصل كتاب از فوائد خلاصه نویسی نیز بهرهمند می شود اما اگر دیگری بخواهد به جای مطالعة كتاب، از این خلاصه ها استفاده كند، از اصل مطالب محروم مانده، به مفهوم و هدف قابل اعتمادی نیز دست پیدا نمیكند.
بنابراین با یادآوری مجدد فرمایش مقام معظم رهبری (دام ظله) تاكید می كنیم: خلاصه نویسی تأثیر مهمی بر كیفیت مطالعات دارد (البته نباید از سرعت طرح بكاهد) ولی استفاده از خلاصه نویسی دیگران به هیچ وجه توصیه نمیشود.
7) جلسه:
تشكیل جلسات دوستانه و صمیمی در محیط منزل، خوابگاه و غیره علاوه بر ایجاد تنوع و افزایش صمیمیت بین اعضا، همان فوائد مباحثه را نیز در بر دارد؛ مشروط بر آن كه: وقت دقیق و مناسبی به بحث علمی و جدّی اختصاص داده شده، از مباحث متفرقه و غیرضروری خودداری و رضایت صاحبخانه، اطرافیان و تبعات احتمالی این جلسات کاملاً رعایت شود.
8) كلاس:
بسیاری از ما ساختار ذهنی و موضعگیریهای مختلف خود را از دوران تحصیل و ناشی از برخورد اساتید خود میدانیم. معلّم وقت و ذهن شاگردان خود را در اختیار دارد و در صورت تسلّط بر فنون تدریس، مؤثرترین فرد در شخصیت آنان خواهد بود.
بنابراین اولاً به مسئولان طرح یادآوری می شود كه در محیطهای آموزشی – با هماهنگی مسئولان مربوط – میتوانیم بهترین تأثیر در آغاز و پیشرفت طرح مطالعه آثار شهید مطهری را از طریق معلمان و اساتید آن مجموعه شاهد باشیم. ثانیاً در صورت هماهنگی و تمایل شخصی اساتید محترم، میتوان بخشی از برنامههای آموزشی را از طریق ارجاع به آثار پربار شهید مطهری و حتی استفاده مستقیم از آنها در كلاس درس، غنا و تنوّع بخشید.
یادآوری میكنیم كه مقام معظم رهبری دام ظله به مسئولان حوزه علمیه سفارش فرمودند آثار شهید مطهری در برنامه درسی حوزه گنجانده شود (سخنرانی در جمع طلاب و فضلای همدان)
9) كنفرانس:
بیان خلاصة آثار شهید مطهری در یك جمع عمومی – كه ممكن است همة آنها متن مورد نظر را مطالعه نكرده باشند – شباهتها و تفاوتهایی با مباحثه دارد.
از طرفی فنّ بیان و اعتماد به نفس گوینده و تسلّط او بر مطالب را تقویت میكند و از طرف دیگر به طور غیرمستقیم و فشرده، عدّه زیادی را در جریان معارف ناب اسلامی قرار میدهد.
از این رو با تجربهای كه در چندین مركز آموزشی به دست آمده است، پیشنهاد میكنیم در فرصتهای بین نماز جماعت مثلاً روزانه 10 صفحه كتاب در یك دقیقه بیان شود (یا هر هفته یكبار 70 صفحه در 7 دقیقه)
به فرموده امیرالمؤمنین (علیه السلام) : «قلیلٌ مَدومٌ علیه خَیرٌ مِن كثیرٍ مَملولٍ مِنه » كار كوچكی كه استمرار داشته باشد از كار سنگینی كه موجب خستگی و زدگی شود بهتر است.
10) آزمون:
گرچه هدف اصلی طرح، مطالعه و آشنایی با معارف اسلامی است و امتحان گرفتن موضوعیت ندارد، اما مقید بودن به شركت در آزمون، باعث نظم در برنامه افراد و پیگیری سیر مطالعه و افزایش دقت و توجه آنان می گردد. تجربه شده است كه سپردن مراحل مختلف آزمون به اعضای طرح از قبیل: طرح سؤال، اجرا، تصحیح و اعلام نتایج آن، نه تنها تضعیف كننده نیست بلكه اگر با نظارت و توجّه اساتید و مسئولان انجام شود موجب افزایش انگیزه، نشاط و اعتماد اعضای طرح خواهد بود؛ ضمن آن با كه این وسیله به آنها می فهمانیم كه این طرح، با بقیه برنامه های رسمی و مقرّراتی متفاوت است و آنچه برای ما مهم است مطالعة روان و مستمر شماست.
یكى از نیازهاى مهمّ جامعه امروز ما بیان هنرى معارف عمیق اسلامى است. بنا بر این مؤكّداً توصیه مىشود كسانى كه در هر رشته هنرى توانایى دارند مسئولیّت بیشترى دارند كه مفهوم و پیام بخشى از كتاب مورد مطالعهشان را به دیگران ارائه دهند. چه زیباست اگر هدف والاى استاد (قدس سره) از یك مقاله یا سخنرانى، در قالب نمایشنامه، عكس، نقّاشى، گلدوزى، طنز، داستان و غیره به نسل فعلى منتقل شود. این آثار ارزشمند با نظارت و تأیید اساتید طرح، می تواند به جای آزمون نیز پذیرفته شود.
11) تشویق:
گرچه قداست راه شهید مطهرىقدس سره خود به خود افراد را به این سو خواهد كشاند كه آشنایى با معارف اسلامى بهترین جایزه براى آنان خواهد بود اما شاید پس از مطالعه چند كتاب، و به جریان افتادن مراحل فوق الذکر، چیزی كه بیشترین مشغولیت ذهنی را برای مسئولان طرح ایجاد میكند، چگونگی تشویق و حفظ و افزایش انگیزه اعضای طرح باشد. سایت نسیم مطهر محلی مناسب برای تبادل تجربیات شما در این زمینه است و امیدواریم با همفکری و یاری دوستان خوبمان بتوانیم بهترین و مناسبترین خدمات را برای رهروان این راه مطهر آماده سازیم.
منبع : www.nasimemotahar.com
نوشته های پیشین